هواپیما

صنعت هوانوردی ایران در حالی با ۱۴۰ تا ۱۵۰ فروند هواپیمای عملیاتی و چالش‌هایی نظیر تحریم و فرسودگی ناوگان دست‌وپنجه نرم می‌کند که فعالیت بیش از ۳۰ شرکت هواپیمایی و ثبت ۵۰ تقاضای جدید برای تأسیس ایرلاین، تناقضی آشکار با استانداردهای جهانی مقیاس اقتصادی ایجاد کرده و بازنگری رگولاتور در سیاست صدور مجوز و ادغام شرکت‌های زیان‌ده را به ضرورتی انکارناپذیر تبدیل کرده است.

به گزارش ایران پژواک به نقل از تین نیوز، در شرایطی که صنعت هوانوردی ایران با چالش های ساختاری نظیر تحریم های بلندمدت، کمبود ناوگان عملیاتی و فرسودگی هواپیماها دست به گریبان است، فعالیت بیش از ۳۰ شرکت هواپیمایی و ثبت صف ۵۰ تقاضای جدید برای تأسیس ایرلاین، تناقضی آشکار را در اکوسیستم حمل ونقل هوایی کشور رقم زده است؛ وضعیتی که مغایر با استانداردهای جهانی بوده و لزوم بازنگری اساسی در سیاست های صدور مجوز، تمرکززدایی و ادغام شرکت های زیان ده را به یک ضرورت انکارناپذیر تبدیل کرده است.

واگایی میان ظرفیت واقعی بازار و کثرت بنگاه های هواپیمایی

صنعت هوانوردی تجاری به عنوان یکی از پیشران های اصلی توسعه اقتصادی و لجستیکی هر کشور، وابستگی مستقیمی به مق مقیاس اقتصادی، کارآمدی ناوگان و دسترسی پایدار به تجهیزات فنی دارد. با این حال، بررسی وضعیت موجود صنعت هوانوردی ایران نشان می دهد که توزیع نامتوازن ناوگان میان تعداد زیادی از شرکت های هواپیمایی، ساختار این صنعت را از مسیر بهره وری خارج کرده است. در حالی که بر اساس آمارهای رسمی سازمان هواپیمایی کشوری، تنها حدود ۱۴۰ تا ۱۵۰ فروند هواپیمای عملیاتی در کشور وجود دارد، این ناوگان محدود میان ۳۲ ایرلاین فعال تقسیم شده است؛ به گونه ای که برخی شرکت ها حتی با یک یا دو فروند هواپیما به فعالیت ادامه می دهند. این در حالی است که از سوی دیگر، حجم قابل توجهی از تقاضاها برای تأسیس شرکت های جدید روی میز نهادهای ناظر قرار دارد که تناسبی با واقعیت های عملیاتی بازار ندارد.

واکاوی آماری و استناد به داده های رسمی مسئولان سازمان هواپیمایی

مطابق آخرین داده های ارائه شده از سوی سازمان هواپیمایی کشوری، از مجموع ۱۹۴ فروند هواپیمای موجود در کشور، تنها ۱۵۰ فروند در وضعیت عملیاتی و سرخط قرار دارند. تقسیم این تعداد بر ۳۲ ایرلاین فعال (شامل شرکت های بزرگی نظیر ایران ایر، ماهان، آسمان و شرکت های تازه تأسیس)، میانگین کمتر از ۵ فروند هواپیما به ازای هر شرکت را نشان می دهد.

چالش های ناشی از تحریم های صنعت هوانوردی موجب شده است تا بخش بزرگی از ناوگان شرکت ها به دلیل کمبود قطعات و دشواری در انجام تعمیرات اساسی (اورهال) زمین گیر شوند. به عنوان نمونه، طاهر عبدالحی، مدیرعامل ایران ایر، پیش تر اعلام کرده بود که تعداد ناوگان فعال این شرکت به کمتر از ۹ فروند رسیده، در حالی که بیش از ۹ هزار نیروی انسانی در این مجموعه مشغول به کار هستند.

تداوم این وضعیت، هزینه های سربار، افت درآمد عملیاتی ناشی از کاهش مقاصد پروازی و زیان های انباشته سنگینی را به شرکت های هواپیمایی تحمیل کرده است؛ به طوری که بسیاری از آن ها در تأمین هزینه های جاری و پرداخت حقوق کارکنان با بحران مواجه اند.

الزامات قانونی تأسیس ایرلاین در ایران و مقایسه با استانداردهای بین المللی

از منظر مقررات داخلی، ماده ۷ «آیین نامه نحوه تأسیس، فعالیت، اداره و نظارت بر شرکت های هواپیمایی» صراحتاً مقرر می دارد متقاضیان فعالیت در حوزه حمل ونقل هوایی تجاری مسافربری (نوع A) باید حداقل ۵ فروند هواپیما (شامل حداقل ۳ فروند ملکی با ثبت ایرانی و ۲ فروند اجاره ای) در اختیار داشته باشند. با این وجود، فاصله معناداری میان الزامات قانونی و واقعیت های اجرایی موجود در بازار مشاهده می شود.

در مقیاس جهانی و استانداردهای بین المللی (مانند چارچوب های سازمان بین المللی هوانوردی غیرنظامی - ایکائو و اتحادیه بین المللی حمل ونقل هوایی - یاتا)، تأسیس و فعالیت یک ایرلاین تجاری مستلزم برخورداری از مقیاس اقتصادی کلان (Economies of Scale) است. در کشورهای پیشرو و حتی بازارهای در حال توسعه منطقه:

تعداد ناوگان پایه: ایرلاین های تجاری استاندارد در دنیا معمولاً با ناوگان پایه ده ها فروندی فعالیت می کنند تا هزینه های بالای تعمیر و نگهداری، بیمه، آموزش خدمه و شبکه فروش بلیت سربه سر شود. فعالیت ایرلاین با ۱ یا ۲ فروند هواپیما در ادبیات اقتصاد هوانوردی یک ناهنجاری ساختاری محسوب می شود، زیرا توقف ناخواسته یک فروند هواپیما به دلیل نقص فنی، کل عملیات و درآمدهای شرکت را فلج می کند.

تمرکز و ادغام (Consolidation): در بازارهای توسعه یافته، دولت ها و رگولاتورها به جای تکثیر تعداد ایرلاین ها، سیاست ادغام شرکت های کوچک و زیان ده را دنبال می کنند تا قدرت رقابت، ایمنی پرواز و توان مالی بخش هوانوردی ارتقا یابد.

تعدد ایرلاین‌ها با واقعیت ناوگان ایران همخوانی ندارد / ضرورت ادغام شرکت‌های زیان‌ده

دیدگاه کارشناسان و تحلیل اقتصادی وضعیت کنونی ایرلاین های ایران

کارشناسان اقتصاد حمل ونقل بر این باورند که تکثیر بی رویه شرکت های هواپیمایی در بازار ایران، نه تنها کمتی به افزایش رقابت سالم و بهبود کیفیت خدمات نکرده، بلکه به پدیده ای تحت عنوان «جزیره ای شدن بازار» و اتلاف منابع ملی انجامیده است.

به گفته تحلیلگران انجمن های تخصصی هوانوردی، وقتی بازار با محدودیت شدید ناوگان روبه رو است، اعطای مجوزهای جدید به متقاضیان تأسیس ایرلاین، تنها به تشدید رقابت مخرب بر سر منابع محدود قطعات، فرودگاه ها و ظرفیت های ناوبری می انجامد. از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از شرکت های زیان ده تحت مالکیت نهادهای عمومی و دولتی قرار دارند و تداوم حیات آن ها با تزریق منابع مالی و زیان های انباشته، بار مالی سنگینی را بر دوش اقتصاد کشور و دولت می گذارد.

راهکارهای برون رفت از بحران ساختاری

تعدد غیرمنطقی شرکت های هواپیمایی در تقابل آشکار با واقعیت ملموس کمبود ناوگان عملیاتی در ایران قرار دارد. تداوم این روند در بلندمدت تهدیدی جدی برای ایمنی پروازها، پایداری مالی شرکت ها و توسعه متوازن شبکه حمل ونقل هوایی است.

بر این اساس، کارشناسان پیشنهاد می کنند رگولاتور و سازمان هواپیمایی کشوری ضمن بازنگری سخت گیرانه در فرآیند صدور مجوزهای جدید و اعمال نظارت دقیق بر رعایت شرط حداقل ناوگان ملکی، سیاست های راهبردی خود را به سمت تشویق و الزام به ادغام شرکت های کوچک و زیان ده سوق دهند. تنها از طریق ایجاد هلدینگ های بزرگ، یکپارچسازی منابع تعمیراتی و چابک سازی ساختار مدیریتی است که صنعت هوانوردی ایران می تواند از بحران فعلی عبور کرده و به پایداری اقتصادی و بهره وری استاندارد دست یابد.

انتهای پیام

ارسال نظر

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
0 + 0 =

پربازدیدها

آخرین اخبار داخلی