به گزارش ایرانپژواک از پایگاه تحلیلی - خبری تایمز آسیای مرکزی، دولت قزاقستان برنامه دارد فاز دوم پروژه احیای دریای آرال شمالی را با سرعت بیشتری اجرا کند. اولژاس بکتنوف نخستوزیر قزاقستان به وزارت منابع آب و آبیاری این کشور دستور داده است تامین مالی فاز دوم این پروژه را تا پایان سال ۲۰۲۶ (۱۴۰۵ خورشیدی) نهایی کند. هدف اصلی این مرحله، افزایش حجم آب دریای آرال شمالی به میزان تقریبی ۱۰ تا ۱۱ میلیارد متر مکعب در بازهای چهار تا پنجساله عنوان شده است.
دریای آرال که در مرز قزاقستان و ازبکستان قرار دارد، از دهه ۱۹۶۰ میلادی (۱۳۳۸ خورشیدی) و در پی اجرای طرحهای گسترده آبیاری و انحراف آب رودخانههای آمودریا و سیردریا برای کشت پنبه و مصارف کشاورزی، بهسرعت رو به خشکی گذاشت. پیامد این روند، کاهش شدید سطح آب و جدایی بخش شمالی این دریا در سال ۱۹۸۷ (۱۳۶۵ خورشیدی) بود؛ بخشی که بقای آن تا حد زیادی به ساخت سد «کوکارال» وابسته شد.
از سال ۲۰۱۲ (۱۳۹۱ خورشیدی)، دریای آرال شمالی و دلتای سیردریا در فهرست تالابهای با اهمیت بینالمللی کنوانسیون رامسر ثبت شدهاند و از آن زمان، قزاقستان بهطور منظم برنامههایی را برای احیای این بخش از آرال اجرا کرده است. رویکرد آستانه از اواسط دهه ۲۰۰۰ بر احیای محدود و واقعبینانه آرال شمالی متمرکز بوده؛ رویکردی که بر این فرض استوار است که بازسازی کامل کل حوضه آرال از نظر زیستمحیطی و سیاسی دستیافتنی نیست.
ساخت سد کوکارال نقطه عطف این سیاست به شمار میرود؛ اقدامی که نشان داد مداخلات هدفمند هیدرولیکی میتواند سطح آب را تثبیت کند، شوری را کاهش دهد و شیلات را در حوضه شمالی احیا کند. این روند به بازگشت ماهیگیری در مقیاس کوچک، بهبود معیشت محلی و کاهش طوفانهای گرد و غبار ناشی از بستر خشکشده در اطراف شهر آرالسک انجامیده است.
طی سالهای گذشته، حدود ۵ میلیارد متر مکعب آب به حوضه آرال شمالی هدایت شده و حجم کل آن به بیش از ۲۳ میلیارد متر مکعب رسیده است؛ رقمی که از اهداف تعیینشده در «مفهوم مدیریت منابع آب قزاقستان» فراتر رفته و قرار بود تا سال ۲۰۲۹ (۱۴۰۸ خورشیدی) محقق شود.
در چارچوب فاز دوم و با حمایت بانک جهانی، قزاقستان در حال بررسی افزایش ارتفاع سد کوکارال تا دو متر و ساخت یک سازه هیدرولیکی جدید است. این اقدامات با هدف افزایش کمیت و کیفیت آب، احیای دلتای سیردریا و کاهش پراکنش نمک از بسترهای خشکشده طراحی شدهاند. بر اساس برنامهها، حجم دریای آرال شمالی در پایان این مرحله به ۳۴ میلیارد متر مکعب خواهد رسید.
نورجان نورژیگیتوف وزیر منابع آب و آبیاری قزاقستان اعلام کرده است این فاز ظرف چهار تا پنج سال تکمیل میشود و علاوه بر افزایش حجم آب، سطح تراز دریا به ۴۴ متر، مساحت آن از حدود ۳۰۶۵ به ۳۹۱۳ کیلومتر مربع افزایش خواهد یافت. وی همچنین به بهبود هماهنگی آبی با ازبکستان اشاره کرد که به حفظ جریانهای پایدار حتی در دورههای کمآبی کمک کرده است.
همزمان، دولت قزاقستان ۱۶۷ پروژه نوسازی زیرساختهای آبیاری را در مناطق ترکستان و قزاقستان جنوبی اجرا میکند. به گفته وزارت منابع آب، استفاده از فناوریهای صرفهجویانه در بیش از ۱۴۳ هزار هکتار زمین کشاورزی، حدود ۵۰۰ میلیون متر مکعب صرفهجویی آبی به همراه داشته که بخشی از آن برای پایداری اکوسیستم آرال شمالی اختصاص یافته است.
مقامات قزاقستان احیای شتابگرفته دریای آرال شمالی را یکی از ارکان راهبرد بلندمدت امنیت آبی این کشور و الگویی بالقوه برای همکاریهای منطقهای در آسیای مرکزی میدانند.
انتهای پیام
ارسال نظر