به گزارش ایرانپژواک، برخی از مورخان ساخت مسجد جامع دزفول را قرن سوم هجری و برخی دیگر مصادف با ورود اسلام به ایران و در قرن نخست هجری عنوان کردهاند که در دورههای مختلف، بازسازی و مرمت شده است بطوریکه از روی سنگ نوشتههای موجود در مسجد میتوان به زمان آخرین مرمت این مسجد مربوط به دورههای صفویه و قاجاریه پی برد.
بر روی یکی از سنگنوشتهها، زمان مرمت این مسجد مقارن با پادشاهی شاه سلطان حسین صفوی قید شده که رنگهای آبی فیروزهای و کاشیهای آبی(شاخصه معماری آن دوران) نیز بیانگر این مسئله است.
ساختمان اطاق شرقی مسجد به گفته مورخان، قدیمیترین ساختمان این مسجد است و به غریب خانه معروف است.
مسجد جامع دزفول دارای ۶ ایوان کوچک و یک ایوان بزرگ است که هنرمند دزفولی با استفاده از چوب جغ در ایوانها بر زیباییهای این مسجد افزوده است.
عبدالرحیم فروتن هنرمند صاحب نشان یونسکو در ابتکاری نو هنر خراطی را در کنار معماری ایرانی اسلامی در ایوانهای مسجد جامع دزفول بکار گرفته است.
این مسجد زیبا در یک طبقه بنا و صحنی بزرگ دارد و کالبد اصلی آن در جبهه جنوبی مسجد، سنگی است.
دیوارهای مسجد جامع بسیار قطور و شبستان آن ایستادگی خود را از ۲۰ ستون سنگی میگیرد که در وسط شبستان مسجد قرار داشته و دارای جای شمعدان است.
مصالح به کار رفته در دیوارها بیشتر آجر و در ستونها، سنگهای چهار تراش است و از ملات ماسه و آهک برای ساخت دیوارها و ستونهای باربر استفاده شده است.
محراب مسجد نیز در وسط شبستان واقع شده و دارای گچبری زیبایی است.
در مجاورت محراب منبری سنگی با ۱۰ پله قرار دارد که در ۲ طرف آن گلدستههای کوچک و سفیدرنگی قامت افراشتهاند؛ وجود شوادانی به مساحت ۲۰۰ مترمربع با ۲۵ پله و اتاقهای کوچکی در وسط پلکان از دیگر بخشهای مسجد جامع دزفول است که در اصطلاح بومی به آنها «کت» گفته میشود.
برای تهویه هوای شوادان مسجد ۲ روزنه وجود دارد که از ویژگیهای معماری دزفول در بناهای تاریخی و بافت قدیم دزفول است.
در ورودی شوادان مسجد در صحن اصلی آن قرار گرفته و از قدیم برای استراحت نمازگزاران در تابستان گرم خوزستان استفاده میشده است.
ایوان مسجد که در وسط واقع شده، در ۲ طرف خود، گلدستههایی به ارتفاع ۱۵ متر دارد که شکوه معماری اسلامی و ایرانی آن را به رخ میکشد و با کاشیکاریهای زیبایی مزین شده است و در گذشته، بانگ موذن از این گلدستهها پخش میشد.
این اثر تاریخی فرهنگی زیبا در هسته مرکزی شهر دزفول در خیابان امام خمینی(ره) واقع شده است و در ۲۹ آذرماه سال ۱۳۸۰ با شماره ۲۸۷ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد.
مسجدجامع دزفول در مسیر جهانی شدن
فرماندار ویژه دزفول در یکی از نشستهای شورای شهر اعلام کرده بود: مسجد جامع دزفول در مسیر جهانی شدن قرار گرفته که نیاز است موانع آن با همت مسوولان و دغدغهمندان این حوزه برطرف شوند.
علیرضا خردمند با بیان اینکه تلاش داریم دزفول را در مسیر صنعت ارزشمند گردشگری قرار دهیم، اعلام کرده بود: تابلوهای پاساژ روبروی مسجد جامع باید پیش از حضور بازرسان در دزفول حذف و وضعیت مطلوب شود که برای این کار باید اهمیت موضوع به مالکان تشریح شود.
به گفته وی، بخشی از اقدامات داخلی مسجد نیز هزینهبر است که انتظار میرود شورا همکاری لازم را داشته باشد؛ اگر این مسیر به خوبی پیش رود بقیه آثار نیز در مسیر جهانی شدن خواهند رفت در غیراینصورت کار دشوار خواهد شد.
دغدغه دوستداران میراث فرهنگی درخصوص مسجد جامع
به گفته مدیر انجمن دزپارس، مسجد جامع یکی از مهمترین آثار تاریخی دزفول است که بعد از پل ساسانی دومین اثری است که در سطح شهر دزفول ثبت ملی شده و اهمیت تاریخی فراوانی دارد.
محمد آذرکیش معتقد است: اتفاقات دهههای اخیر نشان داده این مسجد کانون تغییرات و تحولات اجتماعی بوده ولی چند سالی است رونق گذشته را ندارد حال آنکه هر گردشگری که وارد دزفول میشود باید از این اثر تاریخی منحصربفرد دیدن کند.
وی با بیان اینکه مسجد جامع دزفول یکی از ۱۰ مسجد جامع مهم تاریخی کشور است که از نظر معماری سابقه و قدمت ارزش فراوانی دارد، ادامه داد: نیاز است برای جذب گردشگران، ورودی مسجد جامع بهسازی و اطراف آن نورپردازی شود.
آذرکیش بیان کرد: زمینی که کنار مسجد است و در جریان جنگ تحمیلی تخریب شده است باید به یک موزه تبدیل شود تا افرادی که از شهر دزفول بازدید میکنند از این مسجد تاریخی به عنوان یکی از نمادهای مهم این شهر نیز دیدن کنند.
این فعال میراث فرهنگی، استحکام بخشی و ساماندهی مسجد را ضروری دانست و گفت: یکی از عواملی که موجب جذب گردشگر فرهنگی به دزفول میشود، ساماندهی این مسجد است.
وی با اشاره به کاهش برگزاری برنامههای فرهنگی و اجتماعی در این مسجد خواستار برگزاری برنامههایی در این مسجد شد تا خاطرات جمعی این مسجد استمرار یابد و در اذهان عمومی ماندگار شود.
مسجد جامع دزفول که در دل بافت تاریخی دزفول واقع شده و در روند شکل گیری شهر دزفول در دوره اسلامی تاثیر زیادی داشته از نظر این فعال میراث فرهنگی باید مورد توجه قرار گیرد و بهسازی شود زیرا نمیتوان رشد شهر را مدنظر قرار داد ولی جاذبههای تاریخی شهر را نادیده گرفت.
وی خواستار مشخص شدن ساعات بازدید این مسجد تاریخی شد تا در فصلهای مطلوب سال گردشگران بتوانند از این مسجد دیدن کنند.
به گفته مدیر انجمن دزپارس، کمتر روی جهانی شده دزفول اقدام عملی شده است که ثبت جهانی مساجد تاریخی کشور که مسجد جامع دزفول یکی از آنها است.
ثبت جهانی مسجد جامع دزفول جزو سه اولویت مهم دزفول قرار گیرد/دزفول در نقشه گردشگری دنیا دیده شود
آذرکیش با بیان اینکه ثبت جهانی مسجد جامع از اهمیت فراوانی برخوردار است و باید جزو سه اولویت مهم شهر قرار گیرد، گفت: شهر دزفول تا زمانی که اثر جهانی نداشه باشد در نقشه گردشگری دنیا دیده نمیشود.
به گفته وی، گردشگران اطلاعی از ارزش جهانی شهر دزفول ندارند و این موضوع باید مورد توجه مسوولان قرار گیرد.
رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دزفول نیز در این باره گفت: مسجد جامع یکی از قدیمیترین مسجدهای ایران و دزفول است که قدمت آن به قرن سوم و چهارم هجری و معماری دوره اسلامی بر میگردد البته بنای آن در طول قرنها بازسازی شده در دوره صفویه و قاجار تغییرات مهمی داشته است.
مسجدجامع نقش بسزایی در هویت تاریخی و فرهنگی دزفول دارد
حمیدرضا خادم افزود: این مسجد نه تنها محل عبادت مردم بوده بلکه مکانی تاریخی و فرهنگی و محل گردهمایی مردم در مناسبتهای مذهبی فرهنگی و اجتماعی بوده است و نقش زیادی در هویت تاریخی و فرهنگی دارد.
به گفته وی، در سال جاری با پیگیری میراث فرهنگی این مسجد تاریخی در فهرست مساجد نامزد ثبت جهانی قرار گرفته که مطالعاتی نیز در این خصوص آغاز شده است و به محض پایان یافتن مطالعات، تیم کارشناسی برای بازدید از مسجد و بررسی پرونده تبت جهانی آن به دزفول سفر خواهند کرد.
یک فصل مرمت مسجد جامع به گفته رئیس اداره میراث فرهنگی دزفول انجام شده و فصل جدید مرمت نیز در روزهای آینده آغاز خواهد شد که استحکام بخشی بنا در دستور کار قرار دارد.
وی افزود: تلاش بر این است با ثبت جهانی این مسجد، ارزش معماری این بنا بهتر معرفی شود.
شهرداری و شورای شهر چالشهای مسیر جهانی شدن مسجدجامع را برطرف کنند
رئیس میراث فرهنگی دزفول تاکید کرد: آلودگیهای بصری در اطراف مسجد جامع وجود دارد که باید با ورود شهرداری و شورای شهر برطرف شوند ضمن اینکه الحاقات اضافی بنا نیز توسط میراث فرهنگی در حال برداشته شدن هستند.
وی خواستار رفع چالشهای مسیر ثبت جهانی مسجد جامع توسط شهرداری و شورای شهر شد و افزود: در بازدید و پایشی که توسط کارشناسان میراث فرهنگی انجام شد مشخص شد نفوذ رطوبت و عوامل زیستی به بدنه مسجد آسیب زده که به مرور زمان ممکن است به آسیبهای جدی منجر شود.
خادم با اشاره به اهمیت حفاظت و مدیریت درست این بنای ارزشمند گفت: برای ادامه مرمت مسجد نیازمند همکاری اوقاف هستیم.
وی افزود: برگزاری برنامههای فرهنگی برای این مسجد در نظر گرفته شده است و تلاش میشود نسل جدید، دانشجویان و جامعه علمی با ارزش این مسجد آشنا شوند.
اثر ملی مسجد جامع دزفول در مسیر نامزدی برای ثبت جهانی یونسکو چالشهایی نظیر آلودگیهای بصری در اطراف بنا، نفوذ رطوبت و نیاز به بهسازی فضای پیرامونی (شامل تبدیل زمین تخریبشده کنار مسجد به موزه) دارد که باید با همکاری شهرداری و شورای شهر برطرف شوند تا مسیر ثبت جهانی این اثر ملی هموار شود.
انتهای پیام
ارسال نظر