به گزارش ایرانپژواک، سفر به محوطه ریوی خراسان شمالی نیز می تواند گزینه خوبی برای آشنایی شما با تاریخ هخامنشیان باشد.
محوطه ای که مسافران گذری می توانند تنها با پیمودن ۲ کیلومتر و وارد شدن به آشخانه مرکز شهرستان سملقان به روستای نجف و سپس به این محل برسند.
منطقه ای که در آن هزاره های تاریخ زبان به سخن گشوده اند تا داستان ها بگویند و راز و رمز های این ساتراپی ( فرماندار یا استاندار یکی از بخشهای شاهنشاهی) هخامنشیان را بازگو کنند.
اگر در قلب ریوی که دژی استوار از عمق آن بیرون کشیده شده توقف کنیم آن چه از دل کاوش ها بیرون آمده، ما را در هزارتوی زمان به عقب می برد و انگار می توان هیاهو و آمد و شد زنان و مردان، ارابه های جنگی و چکاچک شمشیرهای سربازان و صدای شهری را شنید.
هر نمایی از این محوطه چهار هزارساله پنجره ای از تاریخ ایران باستان را جلوه می دهد.
آدرس ریوی کجاست؟
محوطه تاریخی ریوی در دشت میان کوهی سملقان (سمنگان) در ۱۰ کیلومتری جنوب جلگه رود اترک و در میان مزارع کشاورزی روستاهای نجف و قره مصلی از توابع بخش مرکزی شهرستان سملقان واقع شده است.
با وجود منابع آب فراوان و زمین بارور، باعث شده تا شواهد متعددی از توالی استقرارگاه های انسانی در بیش از ۱۱۲ محوطه باستانی در این دشت باقی بماند.
وجه تسمیه ریوی
«ریوی» در زبان اهالی کرمانج این منطقه به معنای روباه است و چون بخش های وسیعی از این تپهها در نتیجه فعالیت های حفاران غیرمجاز بسان لانه روباه شده به تپه «ریبا/ روباه» مشهور شده است.
اماکن دیدنی ریوی
تالار ستون دار؛ یادآور تخت جمشید
در بخش جنوبی این محوطه تاریخی، ساختمانی خشتی موسوم به «تالار ستوندار» است که با دیوارهای قطور، اتاقهایی تودرتو و کوچک ایجاد شده است و به تالار ستوندار دیگری منتهی میشود.
بر سطح بقایای این ساختمان، یک سازه موقت فلزی ساخته شده و بخشهایی از آن برای درک بهتر گردشگران، بازپیرایی و مرمت شده است.
این ساختمان که در اواخر دوران هخامنشی ساخته شده تا دوران اشکانی نیز کاربرد داشته است.
دو شاخصه مهم معماری این ساختمان، یک تالار ستوندار به ابعاد ۱۸ در ۹ متر و یک اتاق کوچک گچ اندود است.
تنها ۵۰۰ مترمربع از این محدوده دارای ستون در پنج سال اخیر کاوش شده و چهار سال دیگر نیز زمان نیاز است تا کاوشها در سه محور دیگر این بخش تکمیل شود.
ساختمان خشتی خزانه
بقایایی از یک تپه و ساختمانی در بخش مرکزی محوطه ریوی قرار داشته که قسمت بسیار زیادی از آن را کوره آجرپزی تخریب کرده است؛ آنچنان که تنها یکچهارم از بنای آن باقی مانده است.
به گفته سرپرست پایگاه ملی میراثفرهنگی محوطه تاریخی ریوی، در سالهای متمادی کاوش بقایایی از یک ساختمان خشتی با ماهیت خزانه از این محل کشف شده است.
در نمای بیرونی این ساختمان، پنجرههایی پیکانی شکل وجود دارد و اتاقهایی بهطور متقارن نیز در دو طرف ساختمان هستند.
این باستانشناس با اشاره به این اتاقهای عجیب، کاربرد ساختمان را خزانه معرفی میکند که معماری پیکانی پنجرهها نیز گویا به منظور تامین نور بیشتر برای فضاهای داخلی بوده است.
جعفری همچنین کاربری اتاقهای ساختمان را انباری و نگهداری کالاهای اساسی میداند که مشابه آن در محوطههای تاریخی دیگر ازجمله گودینتپه، نوشیجانتپه و تپه ازبکی در غرب کشور، شناسایی و معرفی شده است.
وی درباره دلیل خزانه خواندن این بخش توضیح میدهد: در دوران ماد و هخامنشی با وجود سکه، مبادله و پرداخت حقوق با کالاهای اساسی همچون گندم و جو انجام میشد.
وی ادامه می دهد: بقایایی از گلمهرهایی با نقوش هندسی، حیوانی و انسانی در اتاقهای این ساختمان کشف شده است.
دژی در زیر خاک
یک تپه به ارتفاع هشت متر نیز در بخش جنوبی قرار دارد که اولین مطالعات باستانشناسی در این محدوده از همین تپه و در سال ۱۳۹۱ آغاز شده است.
جعفری با بیان اینکه این تپه بقایای یک دژ متعلق به دوران پادشاهی مادها و هخامنشیان است، میگوید: با وجود کاوشهایی که در ترکمنستان و افغانستان انجام شده، هنوز شناخت ما از شرق ایران اندک است.
وی می افزاید: این تنها دژ در ریوی نیست و کاوشهای باستانشناسی، بقایای تخریبشده از یک دژ دیگر را نیز آشکار کرده که مربوط به دوران اشکانی و ساسانی می باشد.
چرا ریوی اهمیت دارد؟
مدیر پایگاه ملی میراثفرهنگی محوطه تاریخی ریوی در این باره می گوید: محوطه باستانی ریوی که ۱۱۰ هکتار گستره دارد به عنوان قدیمی ترین استقرارگاه انسان در شمال شرق کشور است که قدمت آن با توجه به شواهد تاریخی به عصر مفرغ باز می گردد.
وی با بیان این که کشف آثاری از امپراتوری هخامنشی در این نقطه برای اولین بار در شمال شرق کشور رخ داده است، اظهار می کند: یکی از دلایلی که یک شهر در جایی شکل می گیرد علاوه بر عوامل جفرافیایی، سیاست و موضوعات حکومتی آن دوره است و این نقطه نیز تمام این شرایط را دارد.
جعفری خاطرنشان می کند: یکی از مهم ترین ساتراپی ها در دوره هخامنشی، ساتراپی پرساوا در کنار ساتراپی گرگان بود که حتی داریوش در بیستون هم به آن اشاره کرده است.
وی یادآور می شود: تاکنون ۱۰ فصل فعالیت باستان شناسی در محوطه تاریخی ریوی انجام شده و آثار معماری و بقایای انسانی متعددی از جمله یک گورستان عصر مفرغ (متعلق به سه هزار و ۷۰۰ سال قبل)، دژهای نظامی، کاخ و بناهای عظیم خشتی مربوط به دروان ماد، هخامنشی، اشکانی، ساسانی و اسلامی و بیش از ۴۰۰ شی تاریخی از این محوطه کشف شده است.
جعفری می گوید: محوطه تاریخی ریوی در آینده نزدیک به یکی از مهمترین سایت های موزهای فضای باز در شرق کشور با قابلیتهای تاریخی و گردشگری تبدیل می شود.
محوطه تاریخی ریوی که در سال ۱۳۴۶ با شماره ۷۲۰ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده، از مهمترین استقرارگاههای تاریخی شمال شرق کشور است که بقایای باستانشناسی از دورههای مفرغ، آهن، هخامنشی، اشکانی، ساسانی و اسلامی را در خود جای داده است.
انتهای پیام
ارسال نظر