پرونده ویژه؛ ۱۰ مقصد پاییزی ایران

بر اساس اطلاعات منتشرشده در این شماره، پرونده «۱۰ مقصد پاییزی ایران» شامل معرفی ارسباران، جنگل ابر، اورامانات، ماسوله و فومن، ابیانه، الموت، مرنجاب، شهداد و کلوت‌ها، قشم و هرمز و همچنین شیراز و پاسارگاد است. در کنار این پرونده، گزارش مفصلی درباره سفر به کندلوس با عنوان «سفری به قلب نبوغی که در سکوت جهانی شد» منتشر شده که در آن ظرفیت‌ها و ویژگی‌های این منطقه بررسی شده است.

ماجراجویی در کاهار و تجربه اسکی در بهشت برفی از دیگر مطالب جذاب شماره ۹۸ ماهنامه سفر است. این شماره همچنین به موضوعات اجتماعی و اقتصادی سفر پرداخته و در گزارشی، نابرابری در سفره ایرانی و تأثیر آن بر تجربه گردشگری را بررسی کرده است. مجموعه‌ای از گزارش‌ها، دیدگاه‌ها و خاطرات سفر در زمینه‌های مختلف، از میراث جهانی ایران تا گردشگری بین‌المللی، ویزای آمریکا و هتلداری، بخش‌های دیگری از این شماره را تشکیل می‌دهند.

ماهنامه سفر شماره ۹۸ را می‌توان گامی در جهت معرفی ظرفیت‌های پاییزی گردشگری ایران دانست؛ فصلی که به گفته فعالان این حوزه، کمتر از تابستان و نوروز مورد توجه قرار می‌گیرد، در حالی که بسیاری از مقاصد کشور در این بازه زمانی بهترین شرایط اقلیمی و مناظر خود را تجربه می‌کنند. در ادامه، ۱۰ مقصد پاییزی معرفی‌شده در این شماره به تفصیل بررسی می‌شوند.

ارسباران؛ جنگل مس و زعفران

بر اساس این گزارش، ارسباران در آذربایجان شرقی یکی از این مقاصد است؛ جنگلی که از نیمه مهر تا نیمه آبان به بومی از رنگ مس و زعفران بدل می‌شود. این منطقه با فاصله حدود ۱۴۰ تا ۱۸۰ کیلومتر از تبریز و سختی مسیر متوسط (به‌جز قلعه بابک که سخت است)، برای عکاسی، طبیعت‌گردی و پیاده‌روی مناسب است. دمای هوا در این فصل بین ۴ تا ۱۸ درجه و مدت پیشنهادی سفر سه روز است.

جنگل ابر؛ زیر پای ابرها

جنگل ابر در استان سمنان (شاهرود) نیز از دیگر مقاصد معرفی‌شده است؛ جایی که ابرها گاه زیر پای مسافران حرکت می‌کنند و جنگل هیرکانی از زیر لایه‌ای از مه بیرون می‌آید. بهترین زمان سفر اوایل مهر تا اواسط آبان است و مسیر دسترسی از شاهرود حدود ۴۰ تا ۷۰ کیلومتر است. سختی مسیر متوسط تا سخت (جاده خاکی در بخش پایانی) اعلام شده و دمای هوا بین ۰ تا ۱۴ درجه متغیر است. مدت پیشنهادی دو روز و مناسب برای عکاسی، طبیعت‌گردی، پیاده‌روی و تماشای طلوع و غروب است.

اورامانات؛ معماری هم‌قد با کوه

اورامانات در غرب ایران، میان کردستان و کرمانشاه، مقصدی برای علاقه‌مندان به فرهنگ، معماری و طبیعت‌گردی است. روستاهایی چون اورامان‌تخت با خانه‌های پله‌ای بر دامنه کوه ساخته شده‌اند و در پاییز، باغ‌های انار، انجیر و گردو در دره‌ها زرد و نارنجی می‌شوند. نزدیک‌ترین شهر بزرگ به این منطقه سنندج با فاصله حدود ۱۲۰ تا ۱۵۰ کیلومتر اعلام شده است. سختی مسیر متوسط و کوهستانی و پرپیچ توصیف شده، بهترین زمان سفر مهر تا آبان، دمای تقریبی ۵ تا ۲۰ درجه و مدت پیشنهادی سه روز است.

ماسوله و فومن؛پاییز زیر باران و مه

گیلان در پاییز با باران آرام، مه کوه‌های تالش و بوی برنج و چای شناخته می‌شود. ماسوله، پلکانی‌ترین روستای ایران، در این فصل رازآلودتر است و کوچه‌های سنگی زیر باران برق می‌زنند. نزدیک‌ترین شهر بزرگ رشت با فاصله حدود ۶۰ تا ۸۰ کیلومتر است. مسیر آسان و پله‌های قلعه‌رودخان متوسط اعلام شده، بهترین زمان آبان تا اوایل آذر، دمای تقریبی ۷ تا ۱۷ درجه و مدت پیشنهادی دو روز است. این مقصد برای خانواده‌ها، عکاسی و غذاگردی مناسب معرفی شده است.

ابیانه؛ سرخی هم‌نوا با پاییز

ابیانه در استان اصفهان با خانه‌های گلی سرخ و معماری پله‌ای، در پاییز با نور طلایی عصر به نقاشی قدیمی شباهت پیدا می‌کند. فاصله آن تا کاشان حدود ۷۰ تا ۸۰ کیلومتر و تا اصفهان حدود ۱۵۰ تا ۲۰۰ کیلومتر است. سختی مسیر آسان تا متوسط (با پله و شیب در روستا)، بهترین زمان مهر تا آبان، دمای تقریبی ۲ تا ۱۸ درجه و مدت پیشنهادی دو روز اعلام شده است. معماری، فرهنگ و عکاسی از جاذبه‌های اصلی این مقصد عنوان شده است.

الموت؛ دره‌ای که تاریخ و طبیعت را در هم می‌آمیزد

الموت در شمال قزوین و میان رشته‌کوه‌های البرز، با قله‌های سنگی که در پاییز رنگ مس و زرد می‌گیرند، مقصدی برای تاریخ، طبیعت‌گردی و کوهنوردی سبک است. فاصله آن تا قزوین حدود ۱۰۰ تا ۱۲۰ کیلومتر و تا تهران حدود ۲۵۰ کیلومتر ذکر شده است. سختی مسیر متوسط و مسیر دریاچه اوان سخت توصیف شده، بهترین زمان مهر تا آبان، دمای تقریبی ۰ تا ۱۵ درجه و مدت پیشنهادی دو تا سه روز است.

مرنجاب؛ کویری مهربان برای شب‌های ستاره‌بار

مرنجاب در شمال‌شرقی اصفهان و نزدیک آران‌وبیدگل، یکی از بهترین مقاصد کویرنوردی ایران در پاییز معرفی شده است. در این فصل هوا معتدل و شب‌ها خنک می‌شود و آسمان آن‌چنان صاف است که تماشای کهکشان راه شیری با چشم غیرمسلح ممکن می‌شود. دریاچه نمک، تپه‌های شنی طلایی و کاروانسرای صفوی سه ضلع اصلی این مقصد عنوان شده‌اند.

شهداد و کلوت‌ها؛ شهر ماسه و باد

شهداد در حاشیه دشت لوت و نزدیک کرمان، با کلوت‌هایی که باد و آب در طول هزاران سال شکل داده‌اند، مقصدی متفاوت برای پاییز است. فاصله آن تا کرمان حدود ۹۰ کیلومتر اعلام شده است. سختی مسیر آسان تا متوسط و ورود به لوت عمیق سخت توصیف شده، بهترین زمان آبان تا اسفند، دمای تقریبی ۸ تا ۲۸ درجه و مدت پیشنهادی دو روز است. عکاسی، ستاره‌نگری و تجربه کویر از جاذبه‌های این منطقه عنوان شده است.

قشم و هرمز؛ جنوب در آرامش پاییز

در پاییز، هوای جنوب ایران ملایم می‌شود و جزیره‌هایی مانند قشم و هرمز آماده پذیرایی از مسافران می‌شوند. قشم بزرگ‌ترین جزیره خلیج فارس است و هرمز با خاک سرخ، ساحل‌های رنگارنگ و صخره‌های شگفت‌انگیز شناخته می‌شود. دسترسی به این جزیره‌ها از بندرعباس با لنج یا قایق انجام می‌شود و مسیر آسان اعلام شده است. بهترین زمان آبان تا اسفند، دمای تقریبی ۲۰ تا ۳۲ درجه و مدت پیشنهادی سه روز است. این مقصد برای خانواده‌ها، عکاسی و طبیعت‌گردی مناسب معرفی شده است.

شیراز و پاسارگاد؛ پاییز در شهر شعر و باغ

شیراز در پاییز با هوای ملایم و معطر، باغ‌های پر از برگ‌های نارنجی و نور دل‌نشین آفتاب، مقصدی برای فرهنگ، تاریخ و عکاسی است. در این فصل شلوغی تابستان و بهار کاهش می‌یابد. تخت جمشید حدود ۶۰ کیلومتر و پاسارگاد حدود ۱۳۰ کیلومتر از شیراز فاصله دارند. مسیر آسان، بهترین زمان مهر تا آذر، دمای تقریبی ۸ تا ۲۴ درجه و مدت پیشنهادی سه روز اعلام شده است.

کندلوس؛ سکوت جهانی گردشگری ایران

در ادامه پرونده ویژه شماره ۹۸ ماهنامه سفر، گزارشی نیز به روستای کندلوس در ارتفاعات البرز اختصاص یافته است؛ روستایی که نامش در فهرست «بهترین دهکده‌های گردشگری جهان» ثبت شده و در گزارش این شماره با عنوان «سفری به قلب نبوغی که در سکوت جهانی شد؛ روایتی از سه پرده گردشگری نوین ایران» به آن پرداخته شده است.

بر اساس این گزارش، مفاهیمی چون «اصالت»، «پایداری» و «گردشگری جامعه‌محور» در واژه‌نامه جهانی گردشگری ارزشی هم‌سنگ طلا دارند و مقاصد بزرگ برای اتصال به آن‌ها هزینه‌های سنگین می‌کنند؛ اما گاهی پاسخ نه در هیاهوی کلان‌شهرها، بلکه در سکوت دره‌ای در ارتفاعات البرز نهفته است.

کندلوس با ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود به این مفاهیم معنا بخشیده و توانسته است جایگاه جهانی را برای خود رقم بزند. این گزارش می‌کوشد ظرفیت‌ها و ویژگی‌های این منطقه را در سه پرده از گردشگری نوین ایران بررسی کند.

حسرت‌الملوک؛ طعم نابرابری در سفره ایرانی

در ادامه مطالب شماره ۹۸ ماهنامه سفر، در کنار پرونده مقاصد پاییزی و گزارش کندلوس، بخشی از این شماره به تحلیل فرهنگی و اجتماعی خوراک ایرانی اختصاص یافته است.

گزارشی با عنوان «حسرت‌الملوک؛ طعم نابرابری در سفره ایرانی» به خاستگاه‌های طبقاتی این غذا و دگرگونی بازنمایی فرهنگ خوراک می‌پردازد. بر اساس این گزارش، «حسرت‌الملوک» فراتر از یک غذا، حامل معانی نمادین و نشانه‌های فرهنگی است که در بستر تاریخ طبقاتی ایران شکل گرفته‌اند. اختلاف روایت‌ها درباره خاستگاه آن، از سفره رعایا تا ذائقه اشراف، پیچیدگی شکل‌گیری هویت غذایی را نشان می‌دهد.

در روایت نخست، این غذا حاصل کمبود و سادگی سفره مردم است و نامش لحنی طنزآمیز دارد؛ گویی غذایی ساده نیز می‌تواند موضوع حسرت باشد. روایت دوم آن را خوراکی مطلوب و کمیاب می‌داند که دسترسی به آن در انحصار اقشار مرفه بوده و به نمادی از تفاوت ذائقه طبقاتی تبدیل شده است.

کاهار؛ اسکی در بهشت برفی

بخش دیگری از این شماره به تجربه‌ای متفاوت در طبیعت ایران اختصاص دارد. در گزارش «اسکی در بهشت برفی کاهار در میانه جنگ» روایت شده است که در روزهای نخست بهار ۱۴۰۵، وقتی جنگ سی‌وسه روز را پشت سر گذاشته بود، چهار نفر راهی دامنه‌های برفی کاهار در طالقان شدند؛ نه برای فرار از واقعیت، بلکه برای یافتن لحظه‌ای آرامش در جهانی که هر روزش با خبری نگران‌کننده آغاز می‌شد.

برف سخاوتمندانه بر کوهستان نشسته بود و دامنه‌های شمالی کاهار در میانه بهار چهره‌ای زمستانی و رؤیایی داشتند. قرار بود شب در کوه بگذرانند، سپیده‌دم با اسکی به سوی قله بروند و در میان سفیدی بی‌انتها، چند ساعتی از اضطراب روزگار فاصله بگیرند.

آخرین تابستان جاده هیپی‌ها در ایران

در بخش تاریخی، گزارش «آخرین تابستانِ جاده‌ی هیپی‌ها در ایران» منتشر شده است. بر پایه این گزارش، بهار ۱۳۵۷ جوانی ۲۳ ساله به نام ریک استیوز با کوله‌پشتی و دفتری خالی از استانبول راهی شرق شد؛ مقصدش کاتماندو بود و مسیرش از ایران می‌گذشت.

او نمی‌دانست که در حال پیمودن آخرین تابستان جاده‌ای است که طی دو دهه صدها هزار جوان غربی را از اروپا به آسیا کشانده بود و به «مسیر هیپی‌ها» معروف شد. یک سال بعد، انقلاب در ایران و جنگ در افغانستان این جاده زمینی را برای همیشه بست.

گزارش دیگری با عنوان «جاده‌ای که مقصد بود؛ وقتی لندن تا کلکته را با اتوبوس می‌رفتند» نیز روایت می‌کند که در ۱۵ آوریل ۱۹۵۷، بیست مسافر سوار اتوبوس «ایندیامن» شدند و لندن را پشت سر گذاشتند؛ پیش رویشان حدود پنجاه روز راه بود: از بلژیک و اروپای شرقی تا ترکیه، از ایران و افغانستان تا پاکستان و در پایان، خیابان‌های شلوغ کلکته. مسیر از خاک ایران هم می‌گذشت.

جنگ بر سر آسمان ایران؛تحلیل هوانوردی

این شماره همچنین تحلیلی با عنوان «جنگ بر سر آسمان ایران» را بر پایه آمار فرودگاهی، کنوانسیون شیکاگو و نقش ایکائو و یاتا منتشر کرده است. بر اساس این تحلیل، بازیابی فرودگاه‌ها در ماه‌های پس از بهار ۱۴۰۵ نشان داد ظرفیت فنی ایران برای پرواز حفظ شده است. تحریم تازه بخش هوانوردی از اواخر مرداد، پرسش را از «آیا پرواز می‌کنیم؟» به «آیا شبکه‌ای برای پرواز باقی می‌ماند؟» تغییر داد. این پرسش دیگر فقط مسئله یک کشور و یک خزانه‌داری نیست و به نهادهایی مانند ایکائو و یاتا هم مربوط می‌شود.

میراث جهانی؛ المووت و خرم‌آباد

در بخش میراث فرهنگی، گزارشی با عنوان «الموت؛ از دژ اسماعیلیان تا میراث مشترک بشریت» به این پرسش می‌پردازد که چرا یونسکو هفت دژ کوهستانی ایران را در فهرست میراث جهانی ثبت کرد. در این گزارش، ارتفاعات سخت‌گذر البرز و بقایای قلعه‌هایی روایت می‌شود که روزگاری نه‌فقط برای جنگیدن، بلکه برای اداره یک جامعه، پاسداری از یک باور و پرورش اندیشه ساخته شده بودند.

گزارش دیگری با عنوان «خرم‌آباد؛ گنجینه پیش از تاریخ» و با محوریت «دره خرم‌آباد؛ روایت ۶۳ هزار سال حضور انسان در فهرست میراث جهانی» منتشر شده است. بر پایه این گزارش، محوطه‌های پیش از تاریخ دره خرم‌آباد با ثبت در فهرست میراث جهانی یونسکو، به بیست‌ونهمین اثر ثبت‌شده ایران در این فهرست تبدیل شده‌اند؛ رویدادی که بار دیگر نگاه جهان را به اهمیت زاگرس در شناخت گذشته انسان جلب می‌کند.

سفرنامه‌ها؛ از پاکستان تا تورنتو و لائوس

بخش سفرنامه‌های این شماره نیز متنوع است. گزارش «پاکستان؛ سرزمین شگفتی‌ها و تناقض‌ها» روایت سفر انفرادی یک زن ایرانی در سال ۱۴۰۴ را منتشر کرده است. سفر او از مرز ریمدان آغاز شد؛ جایی که در سمت ایرانی مرز کارها منظم پیش رفت، اما آن سوی مرز، میان جمعیتی انبوه و پرهیاهو، برای رسیدن به باجه پلیس باید از لابه‌لای مسافران عبور می‌کرد. صف معنای چندانی نداشت و هرکس می‌کوشید زودتر کارش را انجام دهد. سرانجام مهر ورود به پاکستان در گذرنامه‌اش نشست؛ با این تفاوت که روادید این کشور نه در گذرنامه، بلکه روی برگه‌ای جداگانه ثبت شده بود.

گزارش «ایرانیان تورنتو؛ میان رؤیای تازه و خاطره وطن» نیز حاصل سفر سه‌ماهه نویسنده به کانادا در تابستان ۱۴۰۴ است. در این گزارش آمده است که هرچه بیشتر در این سرزمین پیش می‌رفت، درمی‌یافت که جغرافیای واقعی کانادا را نه فقط در چشم‌اندازهای طبیعی، بلکه در سرگذشت مردمانی باید جست‌وجو کرد که از گوشه‌وکنار جهان آمده‌اند تا زندگی تازه‌ای بسازند.

همچنین بخشی از سفرنامه «دور دنیا با دوچرخه» با عنوان «رکاب‌زنی در جاده‌های خلوت لائوس» در این شماره منتشر شده است؛ روایتی که با مهر خروج در گمرک مرزی نانگ‌خای آغاز می‌شود.

گزارش «ژاپن‌گردی با کوله‌پشتی؛ سفری برای دیدن، فهمیدن و زندگی کردن» نیز از دیگر مطالب این شماره است که در آن نویسنده با تکیه بر سال‌ها تجربه اجرای تورهای ژاپن، نگاهی تازه‌تر به این سرزمین ارائه می‌دهد.

آمریکا از پشت شیشه گذرنامه دوم

در بخش گردشگری بین‌المللی و ویزا، گزارشی با عنوان «آمریکا از پشت شیشه گذرنامه دوم، تنها روزنه» منتشر شده است. بر اساس این گزارش، تعلیق روادید آمریکا راه حضور تجاری ایرانیان را بسته است؛ دوتابعیتی‌ها هنوز روزنه‌ای برای سفر دارند، اما این مسیر هم بی‌قیدوشرط نیست.

در بخشی از گزارش روایت می‌شود که دعوت‌نامه با ایمیلی کوتاه می‌رسد: نمایشگاه بین‌المللی لجستیک در آمریکا، غرفه‌ای در کنار شرکای خارجی و فرصتی برای دیدار رودررو با خریداران. برای مدیر یک شرکت حمل‌ونقل در تهران، چنین ایمیلی تا چند سال پیش آغاز یک مسیر آشنا بود: پر کردن فرم DS-160، سفر به ایروان یا آنکارا، صف‌های طولانی سفارت و چند هفته انتظار؛ مسیری دشوار، اما دست‌کم مسیری وجود داشت.

راهنمای پاییز؛ از پوشش تا چمدان سبک

در بخش راهنمای عملی، مطلب «پاییز را بپوشید، پاییز را سفر کنید» با زیرعنوان «راهنمای انتخاب لباس، عادت‌های روزمره و چمدانی سبک برای فصلی که هوایش هر ساعت یک رنگ است» منتشر شده است.

این گزارش با اشاره به دمدمی‌مزاج بودن هوای پاییز، به چهار پرسش اصلی می‌پردازد: در پاییز چه بپوشیم، چه محصول چرمی بخریم و چطور از آن نگهداری کنیم، چطور زندگی کنیم و چگونه پاییز را به سفری به‌یادماندنی تبدیل کنیم.

در این گزارش تأکید شده است که پاییز برای مسافران یکی از بهترین زمان‌های سال است؛ گرمای کلافه‌کننده تابستان رفته، سرمای سخت زمستان هنوز نرسیده، جنگل‌های شمال رنگ عوض کرده‌اند، کوچه‌های کویری دلپذیر شده‌اند و جاده‌ها خلوت‌تر از تعطیلات تابستانی‌اند.

شماره ۹۸ ماهنامه سفر ویژه آبان ۱۴۰۵ مجموعه‌ای متنوع از پرونده مقاصد پاییزی، گزارش‌های فرهنگی و اجتماعی، تحلیل‌های هوانوردی و میراث جهانی، سفرنامه‌های بین‌المللی و راهنمای عملی سفر را در اختیار مخاطبان قرار داده است. علاقه‌مندان می‌توانند این شماره را تهیه کنند و از مطالب آن بهره ببرند.