نزدیک به ۸۰۰ صفحه اینستاگرامی فعال در حوزه گردشگری مسدود شدند. این صفحات با دستور علی صالحی، دادستان تهران، و با قید «فوریت» و مهلت «یک هفته‌ای» بسته شدند. رضا همتی، معاون گردشگری استان تهران، خبر این اقدام را شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ اعلام کرد و گفت این تصمیم پس از تعامل و هماهنگی با دستگاه قضایی و برگزاری جلسات متعدد به مرحله اجرا رسیده است. نکته مهم در این تصمیم، ماهیت فرابخشی آن است. دستور مسدودسازی در جلسه «کارگروه عفاف و حجاب و مقابله با ناهنجاری‌های اجتماعی» و با حضور نمایندگانی از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت ورزش و جوانان، شهرداری تهران، وزارت صمت، آموزش و پرورش، صدا و سیما و سایر دستگاه‌های متولی صادر شد. در همین جلسه، علاوه بر ساماندهی فعالیت‌های گردشگری، به «هنجارشکنی‌های برخی تورهای گردشگری در فضای مجازی» و «انتشار محتواهای غیراخلاقی» هم اشاره شد.
تخلف اصلی: فعالیت بدون مجوز
عامل اصلی مسدود شدن این ۸۰۰ صفحه، فعالیت بدون مجوز و خارج از چارچوب قانونی در حوزه گردشگری بود. این صفحات در فضای مجازی، عمدتاً اینستاگرام، به تبلیغ، سازماندهی و برگزاری گشت‌ها و برنامه‌های گردشگری می‌پرداختند، بدون اینکه از اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان تهران مجوز رسمی گرفته باشند. در عمل، این صفحات مانند «آژانس‌های گردشگری غیررسمی» فعالیت می‌کردند و بدون نظارت، تورهای مسافرتی ارائه می‌دادند.
سه هدف اعلام‌شده
مقامات مسئول برای این اقدام سه هدف مشخص را برشمرده‌اند. نخست، ساماندهی فعالیت‌های گردشگری در فضای مجازی؛ هدف اصلی این است که بازار خدمات گردشگری آنلاین نظم بگیرد و فعالیت‌های غیررسمی از حالت زیرزمینی و بدون نظارت خارج شوند.
دوم، صیانت از حقوق گردشگران. صفحات بدون مجوز می‌توانند با ارائه خدمات نامطلوب، عدم رعایت ایمنی یا لغو ناگهانی تورها حقوق مصرف‌کنندگان را به خطر بیندازند. در چنین شرایطی، گردشگر آسیب‌دیده مرجع قانونی روشنی برای پیگیری حقوق خود ندارد؛ در حالی که خدمات‌دهندگان دارای مجوز تحت نظارت قانونی فعالیت می‌کنند و در صورت بروز مشکل، مسیر شکایت و جبران خسارت باز است.
سوم، حمایت از دفاتر قانونی و ایجاد رقابت سالم. معاون گردشگری استان تهران تأکید کرده است که دفاتر خدمات مسافرتی دارای مجوز «در شرایط دشوار اقتصادی» و با رعایت کامل قوانین فعالیت می‌کنند. فعالیت صفحات غیرمجاز که هزینه‌های قانونی و نظارتی را پرداخت نمی‌کنند، به «رقابت ناسالم» می‌انجامد و بازار را به سمت کاهش قیمت، به بهای افت کیفیت خدمات، سوق می‌دهد. این اقدام در راستای «پشتیبانی از فعالان دارای مجوز» توصیف شده است تا «چراغ کسب‌وکارشان روشن بماند».
این اقدام چه کمکی به گردشگران می‌کند؟
بسته شدن این صفحات مزایای مستقیمی برای گردشگران دارد. با حذف صفحات غیرمجاز، احتمال اینکه گردشگران قربانی آژانس‌های غیررسمی و بدون مسئولیت شوند به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد. گردشگرانی هم که از دفاتر دارای مجوز خدمات می‌گیرند، از نظارت قانونی بر کیفیت خدمات، ایمنی تورها و رعایت استانداردها اطمینان بیشتری دارند.
مزیت دیگر، حمایت قانونی در صورت بروز مشکل است. اگر تور لغو شود، خسارتی وارد شود یا مشکل دیگری پیش بیاید، گردشگر می‌تواند از طریق مراجع قانونی حقوق خود را پیگیری کند؛ امکانی که در تعامل با صفحات غیرمجاز وجود ندارد. این اقدام همچنین به شفافیت بازار کمک می‌کند و گردشگران می‌توانند میان ارائه‌دهندگان خدمات معتبر و غیرمعتبر تمایز قائل شوند و انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشند.
مسدودسازی؛ مرحله‌ای از یک راهبرد بلندمدت
بررسی‌ها نشان می‌دهد این اقدام صرفاً یک برخورد موردی نبوده و بخشی از برنامه‌ای کلان‌تر است. مقامات از تداوم این رویکرد خبر داده‌اند. تأکید شده است که «پیگیری فعالیت‌های غیرمجاز گردشگری در فضای مجازی با همکاری دستگاه قضایی ادامه خواهد داشت». دادستان تهران نیز بر لزوم تدوین و اجرای «یک طرح جامع و مدیریت‌شده برای نظارت نظام‌مند بر فعالیت‌های گردشگری» تأکید کرده است تا اثربخشی مصوبات افزایش یابد.
در پایان باید گفت مسدود شدن نزدیک به ۸۰۰ صفحه گردشگری غیرمجاز در اینستاگرام، اقدامی قانونی، هدفمند و مرحله‌ای بود که با هماهنگی معاونت گردشگری استان تهران، دستگاه قضایی و چند نهاد دولتی انجام شد. علت اصلی این اقدام، فعالیت بدون مجوز این صفحات و تخلف از قوانین صنعت گردشگری بود. هدف اعلام‌شده نیز ساماندهی بازار، صیانت از حقوق گردشگران و ایجاد رقابت سالم برای دفاتر قانونی است.
با این حال، موفقیت بلندمدت این تصمیم تنها به مسدودسازی صفحات غیرمجاز وابسته نیست؛ بلکه به اجرای طرح جامع نظارتی، شفاف‌سازی مسیر دریافت مجوز، گسترش خدمات مجاز و قابل اعتماد در فضای مجازی و تداوم همکاری میان نهادهای مسئول بستگی دارد.
در نهایت این اقدام گامی در راستای افزایش امنیت و اعتماد گردشگران در فضای مجازی است و نشان‌دهنده عزم نهادهای مسئول برای برخورد با فعالیت‌های غیرقانونی در این حوزه به شمار می‌رود؛ اما اثربخشی واقعی آن زمانی مشخص می‌شود که نظارت نظام‌مند و حمایت از فعالان دارای مجوز به‌صورت مستمر ادامه یابد.
ارسال نظر